RPA — yıllardır var, çalışıyor. "Bot ekranda tıklıyor" diye özetlenebilir. AI ajanları ise daha yeni: bir hedef veriyorsunuz, ajan plan yapıyor, araçları çağırıyor, sonucu doğruluyor. İkisi rakip değil — farklı problem sınıflarına uygun.
RPA ne zaman kazanır?
- Süreç stabilize, ekran değişmiyor.
- Karar mantığı deterministik (if-then-else ile yazılabilir).
- Hacim yüksek, hata maliyeti düşük.
- Sistemler arası entegrasyon API ile mümkün değil — bot tıklayacak.
Bordro dosyası indir, ERP’ye yükle, doğrula, mail at. Klasik RPA örneği. Üç haftada kurulur, üç yıl çalışır.
AI ajanları ne zaman kazanır?
- Girdi yarı-yapılandırılmış (e-posta, PDF, sohbet).
- Karar her seferinde biraz farklı — saf kural yazılamıyor.
- Süreçte muhakeme + araç kullanımı gerekiyor.
- Hacim makul, çıktı kalitesinin önemi yüksek.
RPA kuralları otomatize eder. AI ajanı muhakemeyi otomatize eder. İkisinin sınırını bilmek, bütçenizi kurtarır.
Maliyet eğrisi neden farklı?
RPA’nın CapEx’i düşüktür ama bakım maliyeti gizlidir: her ekran değişikliği botu kırar. AI ajanı ilk kurulumda daha pahalıdır, model maliyeti devam eder ama UI değişikliklerine RPA’dan çok daha dayanıklıdır.
Bir orta ölçekli kurum için ortalama: 24 ay sonunda RPA, beklenmedik bakım masraflarıyla AI ajanının önüne çıkamaz — eğer süreç değişiyorsa. Süreç sabitse, RPA hep ucuz kalır.